Super User

Super User

სტატიის ავტორი: ლია ბუღაძე, ექიმი - პედიატრი

 

ქართული კულტურა მდიდარია ბავშვთა დაავადებების შესახებ ცოდნის თვალსაზრისით. ისინი ძველ ქართულ სამედიცინო წყაროებში XIII საუკუნიდან მოიხსენიება, მაგრამ მდიდარი ეთნოგრაფიული მასალა ცხადყოფს, რომ ქართველები ამ დაავადებებს უფრო ადრეც იცნობდნენ. ბავშვთა ინფექციურ დაავადებებს მთაში „ანგელოზებს“, „ბატონებს“, „ბედნიერს“, „სახადს“ უწოდებდნენ. სიმძიმის მიხედვით განასხვავებდნენ დიდს, პატარას, თათრულსა და ქართულ, მამრობითი და მდედრობითი სქესის დაავადებებს. მაგალითად, მამრობითი სქესის დაავადებად ითვლებოდა - ყვავილი; დიდი ბატონების კატეგორიას მიაკუთვნებდნენ შავ ჭირსა და ქოლერას.

 


საქართველოში „ბატონები“ ღვთის წინაშე ერთხელ მოსახდელ ვალდებულებად მიაჩნდათ. „ღვთის ვალის“ არსის ცოდნის მიუხედავად ყველა „ბატონების“ მოხდის აუცილებლობას ვერ ხედავდნენ, ცალკეულ დაავადებათა თავისებურებების გათვალისწინების გამო, მაგ. ყვავილს ძალიან ერიდებოდნენ. იცოდნენ, რომ ამ სენით დაავადებული იშვიათად გადარჩებოდა და თუ გადარჩებოდა - დამახინჯდებოდა. ამის გამო ავადმყოფის იზოლაციას ახდენდნენ. აუცილებლობის შემთხვევაში მხოლოდ ცხენით შეიძლებოდა მიმოსვლა, რადგან მთიელები თვლიდნენ, რომ „ცხენის ფეხს ავადმყოფობა არ აჰყვებოდა“. წითელას კი არ ერიდებოდნენ, რადგან იგი ყვავილთან შედარებით „მსუბუქ“ დაავადებად იყო მიჩნეული. წითელა ბავშვს იშვიათად ურთულდებოდა, ამიტომ ხშირად ავადმყოფთან ჯანსაღი მიყავდათ სახადის დროულად მოხდის მიზნით. ვისაც „ბატონები“ არ შეხვდებოდა, მას ღვთისგან დაწუნებულად მიიჩნევდნენ. ბატონების მიერ დატოვებული რაიმე ფიზიკური ნაკლი უარყოფითად არ აღიქმებოდა. ქალი, ნაყვავილარის გამო, გათხოვების ჟამს არ უნდა დაეწუნათ. თუმცა ეს წესი ხშირად ირღვეოდა. საქართველოს ზოგიერთი კუთხის ეთნოგრაფიული მონაცემებით „ბატონები“ მხოლოდ მონათლულ ბავშვებს ემართებოდათ. 

 

მთიელთა გადმოცემით „ანგელოზების მობრძანებას“ უმეტესად სიზმრით იგებდნენ. წითელას ანგელოზები - წითლებში გამოწყობილი ბავშვის სახით ყავდათ წარმოდგენილი, ყვავილი - თეთრებში გამოწყობილი, ცხენზე ან ქორზე ამხედრებული ქალის ან მამაკაცის სახით. ბატონები და-ძმანი არიან, რომელთაც ჰყავთ ბატონების დედა ან მამიდა. საერთოდ მამიდა განსაკუთრებით აქტიურია ბატონებთან დაკავშირებულ რწმენა-წარმოდგენებსა და წეს-ჩვეულებებში. ავადმყოფ ბავშვს მამიდასთან სიახლოვე განსაკუთრებულ სიამოვნებას ანიჭებს.

 
ანგელოზებს ოჯახი მხიარულად ხვდებოდა. ავადმყოფს სუფთა საწოლში მოათავსებდნენ, ჭრელ-ჭრულ „ფლასებს“ დაუფენდნენ - ანგელოზებს წითელ-ყვითელი ფერები უყვართო და საგანგებო სუფრასაც გაუშლიდნენ. ფშავ-ხევსურეთში აცხობდნენ ქერისა და ჭვავის ფქვილისაგან, კარაქით გაპოხილ კოჭობებს (კვერებს). მათ სამ დღეში ერთხელ ახალგამომცხვარით ცვლიდნენ. ისინი ღვთისთვის იყო განკუთვნილი. ხევში, ნათლისმცემლის სახელზე გამომცხვარ მტრედის ფორმის კვერებს დებდნენ. წითელას დროს ფანჯრებზე წითელ ნაჭრებს ჩამოაფარებდნენ, ხოლო ყვავილის დროს - თეთრი ფერისას. ბატონებს, რომლებიც „გაზაფხულზე მობრძანდებიან“, განსაკუთრებით უყვართ ია და ვარდი, ამიტომ საწოლის ახლოს ან ოთახის კუთხეში მუდმივად იდგა ყვავილების თაიგული. ავადმყოფის საწოლთან ანთებდნენ „ბაზმებს“ - დანაყილი ნიგვზისგან დამზადებულ პატარა სანთლებს ან უბრალოდ სამ ან ხუთ კარგად გამომწვარ კაკალს. კაკალი წვის დროს სასიამოვნო სურნელს გამოსცემს, რაც ბატონებს განსაკუთრებით სიამოვნებთ.&ნბსპ; კაკლის ხეს ბატონების დროს მნიშვნელოვანი ადგილი უჭირავს. მაგალითად, რაჭაში, თითქმის ყველა ეზოში დგას ბატონების კაკალი, რომელზედაც ჯვარი ჰკიდია. მისი გაყიდვა არ შეიძლება და ნაყოფი მხოლოდ მისმა გვარმა უნდა მოიხმაროს. ოჯახის წევრები ანგელოზების გართობას ცდილობდნენ, ფანდურს უკრავდნენ, ბავშვებს აცეკვებდნენ, სნეულს ალერსიანად ექცეოდნენ, არ აწყენინებდნენ, ცდილობდნენ მისი ყოველი სურვილის დაკმაყოფილებას. ისინი დარწმუნებულნი იყვნენ, რომ ეს სურვილები თავად ანგელოზების სურვილებს წარმოადგენდნენ.

 
ბატონების დროს ოჯახში იკრძალებოდა ყოველგვარი ხმაური, ჩხუბი, ტირილი, თოფის გასროლა. ოჯახის წევრის სიკვდილის შემთხვევაშიც კი არ იტირებდნენ: „ანგელოზებს არ ესიამოვნებათ და გაწყრებიანო“. უფრო მეტიც, ბატონებით გარდაცვლილი ითვლებოდა ანგელოზების მიერ წაყვანილად. ამიტომაც იკრძალებოდა ბატონებით გარდაცვლილთა გლოვა. არ შეიძლებოდა ტირილი, შავების ჩაცმა. მათი დაკრძალვა მუსიკით და იავნანით ხდებოდა. ამბობდნენ: ანგელოზებს სიმშვიდე უყვართო. არ შეიძლებოდა ოთახის დაგვა, ნემსის და ჩხირის ხმარება
- ანგელოზებს თვალები დაეჩხვლიტებათო, დათრობა - ანგელოზებს მთვრალი ეჯავრებათო, სანთლის დანთება - ანგელოზებს სანთლის ფეხები აქვთ და დაუდნებათო, იკრძალებოდა მწარე და მლაშე საკვების დამზადება. ავადმყოფი ბავშვის მშობლები „ერთად არ დაწვებოდნენ“. ყოველივე ამის დარღვევა იწვევდა ბატონების გაბრაზებას - ეს აისახებოდა ბავშვის მდგომარეობის გაუარესებაზე. ამ დროს ტარდებოდა მობოდიშების რიტუალი - დიდ სინზე აწყობდნენ ტკბილეულს, წითელ კვერცხებს, ყვავილებს, საწოლს ჩოქვით შემოუვლიდნენ და ანგელოზებს ევედრებოდნენ პატიებას, გულის მობრუნებას. კრიზისის დროს ავადმყოფის დედა, ბებია და მამიდა შიშვლდებოდნენ და საწოლის გარშემო ცეკვავდნენ. შიშველი ქალის დანახვაზე ანგელოზები მხიარულდებოდნენ, ბავშვიც ხშირად იცინოდა და კრიზისიდან გამოდიოდა.

 
ქართლში იყო ასეთი წესი, რომ კრიზისის დროს დედა წელს ზევით შიშვლდებოდა, მუხლის ჩოქვით საწოლს უვლიდა, მკერდს მიწაზე მიათრევდა და თან ამბობდა: დედამიწავ, შენი დედაც გავხდები, ოღონდ ჩემი შვილი კარგად მიმყოფეო. ყველაფრის ჩათავების შემდეგ აცილებდნენ ბატონებს. იშლებოდა პატარა სუფრა ტკბილეულით, ბატონებს მადლიერებით მოიხსენიებდნენ და სიმღერით გაჰქონდათ გარეთ. ზოგჯერ გზაჯვარედინზე ტოვებდნენ, რომ გამვლელს წაეღო და ანგელოზებიც (ბატონებიც) კარგი ხასიათით გაჰყოლოდნენ მას. იოანე ნათლისმცემელი და წმინდა ბარბარე ითვლებიან ბატონების მფარველად. 

 

ეთნოგრაფიული მასალებიდან ცნობილია, რომ „ბატონების სამყოფელი, ბატონების ბაღი მშვენიერ კუნძულზეა გაშენებული, სადაც თაფლის მდინარეები და რძის ნაკადულები გადმოედინება. კუნძულის ნაპირებს ლურჯი ზღვა კოცნის, ზედ ეფრქვევა მზის ოქროთი დაფერილი დაუსრულებელი ბრჭყვიალა სხივები. ბაღში იზრდება ადამიანის თვალთაგან ჯერ კიდევ უნახავი ყვავილები, რომლებიც ნაზ ღეროებზე მსუბუქ თაიგულებს ქმნიან. აქვეა საუცხოო სასახლეები, რომელთა გარშემო ძვირფასი მარგალიტების მსგავსი ნაპერწკლები იფრქვევა“. "იავნანა, ვარდო ნანა, იავ-ნანინაო ბატონები მობრძანდნენ, იავ-ნანინაო, მობრძანდნენ და გაგვახარეს, იავ-ნანინაო, ბატონების მამიდასა, იავ-ნანინაო წინ გავუშლი ხალიჩასა, იავ-ნანინაო."

 

ჩემთვის ძალიან გასახარელი იყო 1991 წელს თბილისში "თერაპიის სახლის" დაფუძნება. დოქტორ რუდოლფ შტაინერის შრომებს კარგახანია ვეცნობოდი და საბჭოთა პერიოდშიც კი ფილოლოგიურ სამეცნიერო კვლევაში ვიყენებდი. ჩემთვის ისიც ცნობილი იყო, რომ გერმანიაში, შვეიცარიაში, ინგლისში, საფრანგეთში, ბენელუქსის ქვეყნებში, ამერიკის შეერთებულ შტატებსა თუ კანადაში მნიშვნელოვანი ძვრები მოიტანა რუდოლფ შტაინერის მიერ დაფუძნებულმა სულის მეცნიერებამ, ანთროპოსოფიამ. ახლებური ხედვა გაჩნდა ისეთ სფეროებში, როგორიცაა: მათემატიკა, ფიზიკა, ასტრონომია, ბიოლოგია, ეკონომიკა, ფსიქოლოგია, პედაგოგიკა (თავისუფალი ვალდორფის სკოლები, განვითარებაშეფერხებულ ბავშვთა მკურნალობა). ფართოდ ცნობილია ანთროპოსოფიული მედიცინისა და ფარმაკოლოგიის მიღწევები. საბჭოთა რეჟიმის პირობებშიც კი შვეიცარიიდან შემოღწეულმა ანთროპოსოფიულმა მედიკამენტმა მელანომით დაავადებული ჩემი ნაცნობის სიცოცხლე იხსნა. "თერაპიის სახლის"   საკმაოდ ხშირი სტუმარი ვარ. მცირე კონსულტაციისა თუ სერიოზული პრობლემის გამო თერაპიის სახლს მივაშურებ. სამკურნალო ევრითმიის სეანსებით მკურნალობდა ამ მეთოდის შესანიშნავი სპეციალისტი ქალბატონი ნინო ვაშაკიძე, არაერთხელ მიმიმართავს ექოსკოპიისთვის ქალბატონ მანანა გორდელაძისთვის, რომლისგანაც დიდი ყურადღება და გულისხმიერება მახსოვს."თერაპიის სახლს" ვაკითხავ სისხლის ლაბორატორიული გამოკვლევებისთვისაც.

ოთხი წლის წინათ მეც შევემატე სიმსივნით დაავადებულთა რიცხვს. კლასიკური მედიცინის მეთოდებით მკურნალობასთან პარალელურად ვიტარებ ანთროპოსოფიულ მკურნალობას. ცნობილი გერმანელი სპეციალისტის დოქტორ ცერმის კონსულტაციებით ჩემს მკურნალობას უძღვება ოჯახის ექიმი, შესანიშნავი ქალბატონი ლალი ანდრიაშვილი. იგი უაღრესად კვალიფიციური ექიმი და გულისხმიერი ადამიანია. იგი ჩემი ექიმიცაა, უმცროსი მეგობარიც და მფარველი ანგელოზიც. მე დიდი ნდობა მაქვს ანთროპოსოფიული მკურნალობისა.

დიდი იმედია ანთროპოსოფიული მედიცინის კერის არსებობა საქართველოში.

სამშაბათი, 15 მარტი 2016 08:40

გიორგი გოკიელი

„თერაპიის სახლთან“ ძალიან დიდი ხნის ურთიერთობა მაქვს, დღიდან მისი დაარსებისა და იმ დღიდან მოყოლებული მე და ჩემი ოჯახის ყველა წევრი ჯანმრთელობასთან დაკავშირებული ნებისმიერი საკითხის გადაწყვეტისას პირველ რიგში მის პერსონალს მივმართავთ ხოლმე. ცხოვრებაში ძალიან დიდი კომფორტია, როცა შენ არ გიწევს პრობლემის გაჩენისას ერთი ექიმიდან მეორესთან სირბილი, გამოკითხვა, თუ ვინაა ამა თუ იმ დარგის კარგი სპეციალისტი, გაუთავებელი გამოკვლევების ჩატარება და რაც მთავარია, მკურნალობის სტრატეგიის გადაწყვეტილების შენს თავზე აღება. არამედ იცი, რომ არსებობს დაწესებულება, რომლისაც გეიმედება, სადაც ოჯახურ, თბილ ატმოსფეროში მიგიღებენ სხვადასხვა დარგის სანდო და მაღალი კვალიფიკაციის პროფესიონალები: ექიმები, რეაბილიტოლოგები, ფარმაცევტები თუ ლაბორანტები. აქ ყოველთვის ყურადღებით, მეგობრული აუჩქარებლობით მოგისმენენ და შენი ინდივიდუალური ბიოგრაფიის გათვალისწინებით შეგიდგენენ მკურნალობის გეგმას, რომელიც მიმართულია მთლიანი ორგანიზმის გაჯანსაღებისაკენ და არ ისახავს მიზნად დაავადების ცალკეული სიმპტომების აღმოფხვრას. ჩვენ რეგულარულად ვსარგებლობთ ოჯახის ექიმ თამარ ვაშაკიძის, ოფთალმოლოგ ნინო თაბუკაშვილის, ასევე განსაკუთრებული თერაპიული მეთოდების - სამკურნალო ევრითმიისა და რიტმული მასაჟის სიკეთეებით, მინერალური და მცენარეული პრეპარატებითა და ჰიგიენური თუ სხვა საშუალებებით (ოც წელზე მეტია არ მიგვიღია არანაირი ანტიბიოტიკი ისეთ რთულ შემთხვევებშიც კი, როგორიცაა ფილტვების ანთება და სხვა). თერაპიის სახლში სტუმრობისას თავს ისევე დაცულად და კომფორტულად ვგრძნობთ, როგორც საკუთარ სახლში სანდოობა და საიმედოობა. ალბათ ამ ორ სიტყვას ამოვირჩევდი პირველ რიგში “თერაპიის სახლის” ყველაზე უკეთ დასახასიათებლად.

სამშაბათი, 15 მარტი 2016 08:20

ნინო ხარებავა

სოხუმის სახელმწიფო უნივერსიტეტის (სსუ-ს) ასოცირებული პროფესორი. 
„თერაპიის სახლში“ მოვხვდი შემთხვევით. ორი წლიდან ჩენს შვილს აწუხებს ბრონქოსპაზმები, 4 წლის ასაკში კი დაუდგინდა ალერგია მტვრის ტკიპაზე და ასთმა მსუბუქ ფორმაში. ერთხელ ინტერნეტში ვეძებდი მასალას ამ დაავადებაზე და წავაწყდი ერთი მოსკოველი პედიატრის გამოხმაურებას, რომ ევრითმიის მეშვეობით შესაძლებელია ასთმისგან განკურნება. ეს სიტყვა შემხვდა პირველად და მოვიძიე ის ქართულად. ჩემდა გასაკვირად, საძიებო სისტემამ ამომიგდო ინფორმაცია თერაპიის სახლზე, სადაც ამ დაავადებას მკურნალობენ გერმანული ბუნებრივი წამლებით, ევრითმიით, მასაჟებით და ხელოვნებითი თერაპიით. ადგილზე დაგვხვდა საოცრად თბილი გარემო, სადაც ბავშვი თავს გრძნობდა კომფორტულად და გაუქრა ყველანაირი შიში ექიმების მიმართ. აგრეთვე მინდა ავღნიშნო ექიმების და მომუშავე პერსონალის პროფესიონალიზმი და გულისხმიერება. ჩემი შვილი ახლა 6 წლისაა, ორ წელიწადზ მეტია, რაც დავდივართ „თერაპიის სახლში“. შედეგად მისი მდგომარეობა საგრძნობლად გაუმჯობესდა, შემცირდა ბრონწოსპაზმის და ალერგიის ეპიზოდები. დაავადებას ძირითადად ვაკონტროლებთ ბუნებრივი საშუალებებით. მადლობას ვუხდი „თერაპიის სახლის“ ყველა ექიმს!

სამშაბათი, 15 მარტი 2016 08:18

გაგა გოგიჩაიშვილი, 37 წლის

"თერაპიის სახლის" შესახებ რამდენიმე წლის წინ მეგობრებისგან შევიტყვეთ. ვინაიდან ჩვენს პატარას დაბადებიდან კუჭ-ნაწლავის პრობლემები აწუხებდა პედიატრები გვინიშნავდნენ ბაზარზე არსებულ სხვადასხვა მედიკამენტებს, რომელთა გამოყენებაც არანაირ შედეგს არ გვაძლევდა და პრობლემა, ბავშვის წუხილთან ერთად მოუგვარებელი რჩებოდა. აქედან გამომდინარე გავითვალისწინეთ მეგობრების რჩევა და მივედით თერაპიის სახლში კონსულტაციაზე ქალბატონ ლია ბუღაძესთან. პირველი, რაც ჩვენთვის და პატარასთვის სასიამოვნო აღმოჩნდა იყო გარემო რაც დაგვხვდა, პედიატრი, რომელსაც თეთრი ხალათი არ ეცვა, რომელზეც ბავშვს უკვე შიში ქონდა და რაც მთავარია ექიმის მხრიდან ჩვენთვის დათმობილი დრო, რომელმაც გულდასმით გამოგვკითხა ყველა დეტალი ბავშვის მდგომარეობასთან დაკავშირებით და არ მოგვიშორა თავიდან სწრაფად გამოწერილი რეცეპტით ხელში. ბევრს აღარ გავაგრძელებ და მივიღეთ ამომწურავი პასუხი, ამ პრობლემის მოგვარების შესახებ, ასევე ბავშვის სწორად განვითარების ეტაპების, კვების შესახებ, რაც ძალიან მნიშვნელოვანია, როგორც ბავშვისთვის ასევე მშობლისთვის. კუჭნაწლავის პრობლემის მოგვარების დასახმარებლად გამოგვიწერა რეცეპტი მედიკამენტების ჩამონათვალით, რომელიც მხოლოდ ბუნებრივ ნედლეულზე მზადდება და არის სრულიად უსაფრთხო, არ ღირს ძვირი. ველედას და ვალას მედიკამენტების გაყიდვასთან ერთად ადგილზეც ამზადებენ მედიკამენტებს გერმანული სტანდარტით. რათქმაუნდა ქალბატონი ლიას რჩევები ზედმიწევნით შევასრულეთ, შედეგი რამდენიმე დღეში დაგვიდგა და პრობლემაც რამდენიმე კვირაში სრულად მოგვარდა. მადლობელი ვართ ჩვენი მეგობრების, რომ თერაპიის სახლი გვირჩიეს და მადლობა ყველა ექიმს თუ თანამშრომელს ვინც აქ მუშაობს. თერაპიის სახლი ჩვენი ოჯახის სამედიცინო დაწესებულება გახდა და ყველას ვურჩევთ ჯანმრთელობის პრობლემებში დახმარება ანდოთ მრავალწლიანი გამოცდილების პროფესიონალებს.

ორშაბათი, 14 მარტი 2016 15:14

მაია ბერუაშვილი

ფიზიოთერაპევტი

ორშაბათი, 14 მარტი 2016 14:48

ხათუნა ბურდული

გინეკოლოგი

ორშაბათი, 14 მარტი 2016 14:44

ეთერ ბერიანიძე

ხელოვნებით თერაპევტი

ორშაბათი, 14 მარტი 2016 14:33

დოდო ვაშაკიძე

ფარმაცევტი

ორშაბათი, 14 მარტი 2016 14:29

ანანო გაგუა

ფარმაცევტი