15 მარტი 2016

ჭარბი წონა - ესთეტიკური თუ სამედიცინო პრობლემა კვების სამედიცინო ასპექტები

სტატიის ავტორი: ლალი ანდრიაშვილი მედ. დოქტორი, ოჯახის ექიმი

 

ადამიანის სხეულის წონაზე გავლენას ახდენს მრავალი ფაქტორი: ასაკი, სქესი, მემკვიდრული განწყობა, ცხოვრების წესი, დაავადებებისადმი მიდრეკილება, კონსტიტუცია და სხვა.
სხეულის წონა გამოითვლება ფორმულებით, რის მიხედვითაც არსებობს ჭარბი და მცირე წონის ოპტიმალური ზღვრები ასაკიდან და სქესიდან გამომდინარე. ამ ოპტიმალური ზღვრიდან გადახრა ხშირად არა მარტო ესთეტიკური, არამედ სამედიცინო პრობლემა ხდება, ვინაიდან იგი უხშირესად გარკვეული დაავადებების რისკი და წინაპირობაა.

 

არსებობს ჭარბი წონის კორექციის მრავალი აპრობირებული მეთოდი, მაგრამ ამ პრობლემამ მთელი მსოფლიო მოიცვა, მისგან გამომდინარე სამედიცინო ხარჯები კი კოლოსალურად იზრდება.
იმ მრავალ მიზეზთა შორის, რომელიც ჭარბ წონას განაპირობებს, უმნიშვნელოვანესია ცხოვრების წესი და კვების კულტურა.

 
კვების მეცნიერებაში არ არსებობს დოგმები. აუცილებელია პაციენტის პრობლემის გაანალიზებით, კონსტიტუციონალური ტიპის და კვების ჩვევის გათვალისწინებით, ინდივიდუალური კვების სქემის შემუშავება, რაც ექიმის პრეროგატივაა. ადამიანის კვების გარკვეულ რეჟიმსა და რაციონს დიეტა ეწოდება. რადგან დიეტეტიკა დგას საკვებსა და სამკურნალო საშუალებას შორის, ამიტომ მისი დანიშვნა უნდა ითვალისწინებდეს მრავალ ფაქტორს, ინდივიდუალური პრობლემიდან და ცხოვრების წესიდან გამომდინარე, არსებული დიეტური სქემებისა და მაგიდებისგან განსხვავებით, რომლებიც მხოლოდ დაავადებას ან რომელიმე კონკრეტულ პრობლემას ითვალისწინებს.

 
დღევანდელი საბუნებისმეტყველო მეცნიერება ადამიანში მიმდინარე პროცესებს ხსნის მხოლოდ ფიზიკალური მეთოდებით, ამიტომ სამკურნალო დიეტების შერჩევაც მხოლოდ ამ მეთოდს ემყარება. მაგრამ საკვები სუბსტანციები და მათი დინამიკა (გარდაქმნა) ადამიანის ორგანიზმში არის უფრო მეტი, ვიდრე ეს ფიზიკური მეთოდებით იხსნება. დიდი მნიშვნელობა ენიჭება საკვების შემადგენლობას, მისი მომზადების და მიღების წესს, პაციენტის ფიზიკურ და სულიერ მდგომარეობას, კვების მიკროსოციალურ და ინდივიდუალური კულტურას.


საკვები საშუალებები შეიცავს ცილებს, ცხიმებს, ნახშირწყალებს, ვიტამინებს, მინერალებს და წყალს.
ცილებს უმეტესად შეიცავს - ხორცის და რძის პროდუქტები.
ცხიმებს - კარაქი, მარგარინი, ზეთი, არაჟანი, ცხიმიანი ხორცი.
ნახშირწყლებს - პურ-ფუნთუშეული, ხილი და ბოსტნეული.
ნახშირწყლები ადამიანის ორგანიზმში მონაწილეობას ღებულობს მეტყველების და აზროვნების უნარის ჩამოყალიბებაში.
ცილოვანი პროდუქტები: რძე და რძის ნაწარმი ხელს უწყობენ ადამიანის ზრდას და აღმშენებლობას.
ცხიმს დიდი მნიშვნელობა აქვს ორგანიზმში სითბოს პროდუქციასა და შემოქმედებით აქტივობაში.

 

საკვები საშუალებები უქმნის ადამიანს ფიზიკურ საყრდენს მიწაზე, მაგრამ დღევანდელი საკვები საშუალებების მოყვანა დამუშავებაში მზარდი ქიმიზმი, საკვები პროდუქტების ღირებულებას ამცირებს, ამიტომ მატულობს ავადობა. მისგან თავის დაცვა შესაძლებელია საკვები საშუალებების სწორად შერჩევითა და შესაბამისი მომზადება – დამუშავებით. ასევე უდიდესი მნიშვნელობა ენიჭება საკვების რაოდენობას, ჯერადობას და რიტმულობას. თითოეული საკვები საშუალება ადამიანში გარკვეულ ცვლილებებს გადის, ამ პიროვნების შესაბამისი სუბსტანციების ასაგებად.

 

“გაადამიანურებული სუბსტანციები“ ადამიანს აძლევს შესაძლებლობას, დღის განმავლობაში იყოს აქტიური და შემოქმედებითი.
როგორც ცნობილია, ადამიანი სამგვარად უკავშირდება თავის გარემომცველ სამყაროს: გრძნობადი შთაბეჭდილებებით, სუნთქვით და კვებით. საკვები საშუალებებით ადამიანს სამყარო შემოაქვს &ნბსპ;შიგნით და საჭმლის მომნელებელი სისტემის საშუალებით ინელებს მას. მონელება ნიშნავს ნივთიერების გარდაქმნას ადამიანის შესაბამის სუბსტანციად, ამიტომ არ არსებობს ორი ერთნაირი ნაკვებობის ადამიანი, როგორც არ უნდა მსგავსი საშუალებებით იკვებებოდნენ ისინი, მხოლოდ ინდივიდუალობის გათვალისწინებით არის შესაძლებელი კვების საიდუმლოებაში წვდომა. ერთის მხრივ ადამიანს კვებავს მიწიური საკვები ნაკადი კვების პროდუქტების სახით, მაგრამ ჩვენ ასევე ვღებულობთ გარემოდან გრძნობად შთაბეჭდილებებს, რისი საშუალებებითაც ვქმნით ჩვენს იდეალებსა და იდეებს და ვანხორციელებთ ჩვენს ქმედებებში, შემოქმედებაში, რითაც იქმნება კულტურა. თუკი ჩვენი შემოქმედება სამყაროში მიმდინარე კანონზომიერებების ანარეკლია, მაშინ ის ჭეშმარიტი ხელოვნებაა, მაშინ ასრულებს კულტურა თავის ჭეშმარიტ როლს. მაშინ სამყაროსეული აზროვნება გადმოიცემა ადამიანის საშუალებით, ანუ თუკი ადამიანი მოქმედებს სამყაროსეული აზროვნების შესაბამისად, მას ასაზრდოებს კოსმიური კვების ნაკადი, რასაც აღმშენებლობითი გამაჯანსაღებელი ხასიათი აქვს.

 
განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია მოზარდებში საკვები საშუალებების სწორი შეთავაზება, რადგან მზარდი ქიმიზმი და ვირტუალურ სამყაროსთან ურთიერთობა ( კომპიუტერი, ვიდეო-აუდიო ეფექტები) დაავადების ტენდენციებს აძლიერებს, რაც სწორი კვებით შესაძლებელია ჩავანაცვლოთ.


კვების ცალმხრივობა ხშირად გარკვეულ სიმპტომის გამომწვევია, მაგ: საკვებში B1 ვიტამინის ნაკლებობა იწვევს აგზნებადობას, ზოგად ადინამიას, რადგან იგი აუცილებელია ტვინის ქსოვილისთვის. მას შეიცავს მარცვლოვანი კულტურები. ბავშვთა უმეტესობას აღენიშნება რკინის შემცველობის ნაკლებობა სისხლში, რაც ასევე ზოგად სისუსტესა და მეხსიერების დაქვეითებას იწვევს, მნიშვნელოვანი სიმპტომია ადრეული ასაკის ძვალ-სახსროვანი დეფორმაციები და არტერიოსკლეროზი, რაც ხშირად ჭარბი ინტელექტუალური დატვირთვის ან არასწორი საკვები საშუალებების: კონსერვანტების და რაფინირებული შაქრის უკონტროლო მიღების შედეგია. ამას ემატება პრაგმატულობა, ნაკლები აღფრთოვანების და სიხარულის გამოხატვის უნარი, რაც კიდევ უფრო აძლიერებს მაფორმირებელ ტენდენციას, რაც ხშირად საწყის ეტაპზე მხოლოდ ჭარბი წონით გამოვლინდება, რომელიც სხვა მრავალი დაავადების წინაპირობა შეიძლება გახდეს. ამიტომ ძალზედ მნიშვნელოვანია კვების ჭეშმარიტი მნიშვნელობის სიღრმეებში გარკვევით, სწორი რეკომენდაციების მიღება. უცილებელია ბავშვის ასაკობრივი მოთხოვნების და თავისებურებების გათვალისწინება, რადგან ბავშვის ზრდა ძალზედ დიფერენცირებული პროცესია, მას უზარმაზარი ძალისხმევა სჭირდება, იმისათვის რომ ისწავლოს სიარული, მეტყველება, აზროვნება, გაიაროს სკოლამდელი და სასკოლო ასაკი, პროფესიონალური მომწიფება, რათა სამყაროს სრულფასოვან მოქალაქედ ჩამოყალიბდეს, სწორედ ამისათვის მას ესაჭიროება ჯანსაღი მიწიური და კოსმიური საკვები. ჩვენ გთავაზობთ სწორად შერჩეული საკვების და პრევენციული ღონისძიებების დროული გამოყენებით ჭარბი წონის პროფილაქტიკას და გარკვეული დაავადებების რისკ-ფაქტორების შემცირებას. აქ მოყვანილი კვების ბარათი თითოეულ შემთხვევაში დამუშავდება ინდივიდუალურად.

 
კვების ინდივიდუალური ბარათი:
8:30 საუზმე - ჩაი ლიმონით, ბურღულეული სასურველია უცხიმოდ, ბუტერბროდი ყველით ან ლორით.
12:00 სამხარი - რძის პროდუქტები (ხაჭო, ნადუღი), ხილის წვენი, ხილი - ერთი ერთეული.
14:00 სადილი - ცხელი წვნიანი, პურ-ფუნთუშეული (სასურველია გამომშრალი პური), ბურღულეულის და ბოსტნეულის სალათის ასორტი.
17:00 სამხარი - მსუბუქი ნამცხვარი, ყავა, ხილი - ერთი ერთეული.
19:00 ვახშამი - ჩაი ლიმონით, ბოსტნეულის სალათა, ბუტერბროდი.
ბოსტნეული - სასურველია მიიღოთ: ფხალი, ისპანახი, ბარდა, ყვავილოვანი, კომბოსტო, სოკო, ლობიო, შეუზღუდავად შესაძლოა იხმაროთ: ოხრახუში, ბოლოკი,ტარხუნა, წიწმატი, მწნილები.
რძის ნაწარმი - უმარილო ყველი, ხაჭო, ნადუღი.
ხორცეული - ხბოს, საქონლის ფრინველის ხორცი მოხარშული სახით.
თევზეული - როგორც ახალი, შესაძლოა გაყინულიც.
ცხიმები - სასურველია უჯერი ცხიმები: მცენარეული ზეთი, ზეთისხილი, მიწისთხილი, ნიგოზი. ხილი - სეზონურად ნებისმიერი.