12 ივნისი 2019

ღამის ენურეზი

სტატიის ავტორი ლია ბუღაძე

 

ბავშვი სიმპათია-ანტიპათიაში ცხოვრობს. მას მოწონს რაღაც, უნდა ეს რაღაც ან არ მოწონს ეს რაღაც და მას კატეგორიულად უარყოფს. ბავშვი დღის განმავლობაში რამდენჯერმე მოგზაურობს სიმპათიიდან ანტიპათიაში და პირიქით. ეს მოგზაურობა ჰარმონიული და გაწონასწორებული უნდა იყოს. ეს წონასწორობა სწორედ მისმა ჯანსაღმა მიკროსოციალურმა გარემომ უნდა შეუქმნას, თავდაპირველად კი მშობლებმა, რომლებიც ბავშვებისათვის პირველი პედაგოგები უნდა იყვნენ.

 

მიკროსოციალურ სფეროში დისჰარმონიამ შეიძლება ბავშვის მხრიდან სხვადასხვაგვარი პროტესტი წამოშვას, ისეთივე მრავალფეროვანი, როგორიც მისი ფანტაზიაა. ეს არის პროტესტი მის გარშემო არსებულ რეალობის მიმართ. ბავშვს არ ძალუძს  დაუპირისპირდეს მისთვის არასასურველ მოვლენებს და მუდმივადყლაპავსამ ინფორმაციას და ვერინელებს“.

 

პროტესტის თითოეული ფორმა განაპირობებს ავადმყოფობისაკენ მიდრეკილებას, კერძოდ, ეს შეიძლება იყოს აღგზნებადობა, ნერვული ტიკები, გაფანტულობა, ბავშვთა ონანიზმი, ენაბლუობა, ღამის ენურეზი. ეს უკანასკნელი საკმაოდ გავრცელებული დაავადებაა. ანთროპოსოფიული მედიცინა ფლობს ეფექტურ საშუალებებს ამ დაავადების პრევენციასა და მკურნალობისთვის. თუკი 4 წლის ბავშვი ლონგინში ისველებს აუცილებლად ჭირდება სამედიცინო გამოკვლევა. მიზიზი შეიძლება იყოს კონსტიტუცია, ორგანული და ფსიქიური ფაქტორები. ჩვენ ვისაუბრებთ იმ შემთხვევაზე, როდესაც ორგანული მიზეზი გამორიცხულია.

 

მიღებაზე მოსული მშობლები თითქმის ყოველთვის აღნიშნავენ, რომ ბავშვს ყველანაირად ეწყობა ხელი და ვერ გაუგიათ რატომ ისველებს მათი ბავშვი ღამით ლოგინში, რატომ ვერ აღვიძებენ და საერთოდ რატომ ჭირს მთელს ოჯახს ასეთი საშინელება, ეს მათ არ დაუმსახურებიათ.

 

გულდასმით ანამნეზის შეკრება და ბავშვის მიკროსოციალური გარემოს შესწავლა აუცილებლად გვაპოვნინებს მიზეზს თუ რის შემდეგ ამოტივტივდა პრობლემა ზედაპირზე. ეს შეიძლება იყოს კონფლიქტი დედ-მამას შორის, დედ-მამასა და ბებია-ბაბუას შორის, ეჭვიანობა და-ძმის მიმართ, ბავშვის სკოლაში ადრე შეყვანა, კონფლიქტები სკოლაში როგორც მეგობრებთან, ასევე პედაგოგებთან, ძლიერი ემოციური დატვირთვა (როგორც დადებითი, ასევე უარყოფითი ემოცია.), კონსტიტუციური თავისებურებები. კონსტიტუციურ თავისებურებებში იგულისხმება: რა ჭარბობს ბავშვში - ნერვულ-მგრძნობელობითი სისტემა თუ ნივთიერებათა ცვლის სისტემა, ბავშვი უფრო მეტად გარემოზეა ორიენტირებული თუ საკუთარ თავზე.

 

დედები ყოველთვის ფრთხილობენ, რომ თავიანთ პატარას ძნელად მოსანელებელი საკვები არ მიცენ, რათა გარკვეულმა ნივთიერებებმა რთული პრობლემები არ წარმოშვან კუჭ-ნაწლავის ტრაქტის მხრიდან. სწორედ ასეთივე სიფრთხილეა საჭირო, როდესაც ბავშვს ჭარბი ინფორმაცია მიეწოდება. როგორც ნივთიერებას, ასევე ინფორმაციასაც და განსაკუთრებით ჭარბს, ესაჭიროებამონელება“. ბავშვისთვის მოუნელებელი შეიძლება იყოს არა მარტო ინფორმაცია, არამედ კონფლიქტური სიტუაციები ოჯახში, სკოლაში და . . ყველაფერი ეს იწვევსმშვინვიერ(შინაგან ემოციურ) ტკივილს“, რომელიც ბავშვს უკან ხევს და მუდმივად ჩასუნთქულ მდგომარეობაში ამყოფებს. ასეთი ბავშვები, ერთის მხრივ, ადვილად გამოდიან წონასწორობიდან და მეორეს მხრივ, დანაღვლიანებულნი და ტრავმირებულნი არიან.

 

კონფლიქტი ოჯახში ერთ-ერთი სერიოზული და ყველაზე მოუნელებელი ინფორმაციაა ბავშვისთვის. ბავშვი დაიბადა ამ ოჯახში, მას ყველა უყვარს, ვერ გაუგია რა ხდება, რატომ არ წყდება კონფლიქტი, თვითონ ხომ არ არის მიზეზი? ხშირად მიდიან არაცნობიერ დასკვნამდე, რომ უფროსებს ის არ უყვართ. შეიძლება ოჯახში კონფლიქტი არ იყოს მაგრამ, მამას და ზოგიერთ შემთხვევაში, დედასაც ის იგნორირებული ყავს ხან მოუცლელობით, ხან კი მაგალითად საკუთარი თავი მოჰყავთ - მე ვინ მაქცევდა ყურადღებას, მაგრამ მაინც როგორი კარგი ვარო - აღნიშნავენ კმაყოფილნი და თავიანთ თავში დარწმუნებულები. ხშირად მამა აგრესორია, აღზრდის მკაცრი მეთოდების მომხრე, სამწუხაროდ დედა ერიდება კონფლიქტს, თავად ექცევა მეუღლის მკაცრი მეთოდების ქვეშ და ბავშვს ვეღარ იცავს. ისიც ატარებს ძლიერ მშვინვიერ ტკივილს.

 

ასეთივე სერიოზული მიზეზია დღის არასწორი რეჟიმი: გვიან დაძინება, ტელევიზორის ხშირი და გვიანობამდე ყურება.

 

ბავშვი, რომელიც ისველებს, მშობლებს თითქოსდა მიუთითებს: რომ მას უნდა კვლავ პატარა იყოს, რომ ის დაიცვან, მოუარონ, მოეფერონ. დაავადების პრევენციისთვის სწორედ რომ ბავშვის სურვილის შემხვედრად უნდა წავიდეთ. დაე, ცოტა ხნით ბავშვი მართლაც გახდეს პატარა და ჩვენგან დაცული, მაგრამ ეს არ ნიშნავს რომ მის ცხოვრებაში გარკვეული კანონზომიერება, წესრიგი არ შევიტანოთ, პირიქით, მას უნდა მივეხმაროთ, რომ თავის საქციელზე პასუხისმგებლობა გაზარდოს. ცნობიერად დაუკავშირდეს თავის პრობლემას და უფროსების დახმარებით შეძლოს ბარიერის გადალახვა. მაგ: ვაძლევთ კალენდარს. დატუქსვა და შერცხვენა ამ დროს პრობლემას უფრო აღრმავებს, რადგან ეს მისთვის ძლიერი ემოციური დატვირთვაა. ყოველი შენიშვნა და უხეში მიმართვა მის ნერვულ სისტემას ტვირთავს, ღრმად ჩასუნთქულ მდგომარეობაში ამყოფებს, ხოლო ქვედა, ნივთიერებათა ცვლის სფეროს ვერ ფლობს, ის მიტოვებული აქვს. ემოციური დღის შემდეგ ბავშვს ეძლევა საშუალება სრულყოფილად ამოისუნთქოს, იმდენად სრულყოფილად, რომ რჩება შთაბეჭდილება თითქოს თავიანთი სხეული ლოგინში მიატოვეს, ამიტომაც ძინავთ ძალიან ღრმად, მკვდარივით. ამიტომაც ისინი ვეღარ აკონტროლებენ ქვედა სფეროს დამარცხსგანიცდიან.

 

ხშირად მშობლები აღნიშნავენ, რომ მათი შვილი იმდენად ჭკვიანია, რომ რატომ არ შეიძლება ნაადრევად სკოლაში მივიყვანოთ. მერწმუნეთ, რაც არ უნდა ჭკვიანი იყოს ბავშვი, სკოლაში მიყვანას თავისი დრო აქვს და ეს სიჭკვიანეზე სრულიად არ არის დამოკიდებული. ბავშვის განვითარებაში მნიშვნელოვანია შვიდწლეულები. I შვიდწლეული ბავშვის სასიცოცხლო ძალების განვითარებას ეთმობა. 6,5-7 წლის ასაკში იწყება კბილთა ცვლა, ეს კი იმის ნიშანია, რომ ზრდისთვის განკუთვილი ძალები გამოთავისუფლდებიან აბსტრაქტული აზროვნებისთვის. როდესაც კბილთაცვლა ჯერ დაწყებული არ არის და ამ დროს ბავშვი ექცევა ძლიერი ინტელექტულური ზეწოლის ქვეშ, ცხადია მის განვითარებაში შეიმჩნევა დისჰარმონია, რომელმაც მთელი რიგი ნერვული მოშლილობები შეიძლება გამოიწვიოს.

 

პუბერტატულ პერიოდამდე, .. ორი შვიდწლეულის განმავლობაში არასწორმა პედაგოგიურმა დამოკიდებულებამ შეიძლება ისეთი კვალი დატოვოს, რომელმაც 30-40 წლის შემდეგ სერიოზული დაავადების განვითარებას შეუწყოს ხელი.

 

დაავადების პრევენციისთვის და მკურნალობისთვის საჭიროა მშობლების, პედაგოგების და ექიმის შეთანხმებული მუშაობა.

 

მშობლებმა ძალ-ღონე არ უნდა დაიშურონ, რათა ბავშვის მიკროსოციალური გარემო გაჯანსაღდეს. პირველ რიგში მათ ბავშვს ნდობა უნდა გამოუცხადონ ნებისმიერ საქმეში. დავალების შესრულებისას უნდა იყოს მხარდაჭერა და არა დაჩქარება.

 

მნიშვნელოვანია დღის რეჟიმი და სითხის მიღება. იგი უნდა მივაჩვიოთ, რომ სითხე მხოლოდ ჭამის დროს მიიღოს. მნიშვნელოვანია, რომ 9 წლამდე ბავშვს 21 საათიდან ეძინოს, რადგან განსაკუთრებით საღამოს 9-12 სთ-მდე ძილის დროს გააქტიურებულია სასიცოცხლო ძალები და ისინი ორგანიზმის აღდგენით პროცესებში იღებენ მონაწილეობას. თუკი ბავშვი ამ დროს ფხიზლობს და ემატება ისიც, რომ აგრესიულ ფილმს უყურებს, არანაირ აღმშენებლობაზე საუბარი არ შეიძლება, პირიქით.

 

ბავშვი თუ კარგად უსმენს მონაყოლს შეიძლება გადატანითი მნიშვნელობით სისველესთან დაკავშირებით ამბები მოვუყვეთ, მაგალითად, ადიდდა მდინარე, რომელზედაც წისქვილი იდგა. ეს წისქვილი ერთ დიდ სოფელს კვებავდა. წისქვილს ერთი მოხუცი პატრონობდა და უვლიდა. ადიდებული მდინარე ისე ბობოქრობდა, რომ წისქვილს რეალური საფრთხე ელოდა. მოხუცი ვერაფერს გახდებოდა, პატარა ბიჭუნა ან გოგონა რომ არ დახმარებოდა, მან ჯებირი სწრაფად გაამაგრა და სოფელი შიმშილს გადაარჩინა და .. და ..

 

მკურნალობის სქემა უნდა შეადგინოს ექიმმა და ის მოიცავ კომპლექსურ მიდგომას.